सचिन तेंडुलकर

सचिन रमेश तेंडुलकर हे भारतीय क्रिकेटमधील सर्वात प्रसिद्ध फलंदाज मानले जातात. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये १०० शतके पूर्ण केली. २०० कसोटी सामने खेळणारे ते पहिले खेळाडू आहेत. २०११ मध्ये त्यांनी विश्वचषक जिंकला. २०१४ मध्ये त्यांना भारतरत्न मिळाला.

माहिती

या तक्त्यातील आकडे त्यांच्या कारकिर्दीची लांबी आणि सातत्य दाखवतात. २४ वर्षांच्या कारकिर्दीत हे आकडे जमा झाले.

त्यांनी ६६४ आंतरराष्ट्रीय सामने खेळले. हा देखील विक्रम मानला जातो.

सुरुवातीचे जीवन

सचिन तेंडुलकर यांचा जन्म २४ एप्रिल १९७३ रोजी मुंबईत झाला. त्यांचे वडील रमेश तेंडुलकर हे मराठी कवी आणि लेखक होते.

शालेय वयातच त्यांनी क्रिकेटकडे लक्ष दिले. कोच रमाकांत आचरेकर यांच्याकडे त्यांनी प्रशिक्षण घेतले.

१९८८ मध्ये त्यांनी रणजी करंडकात पदार्पण केले. त्याच वर्षी दुलीप करंडक आणि इतर स्पर्धांतही ते खेळले.

१५ नोव्हेंबर १९८९ रोजी कराची येथे पाकिस्तानविरुद्ध त्यांनी कसोटी पदार्पण केले. तेव्हा ते वयाच्या सोळाव्या वर्षी होते.

कारकीर्द

१९९० मध्ये इंग्लंडविरुद्ध त्यांनी पहिले कसोटी शतक झळकावले. पुढील काही वर्षांत ते भारतीय फलंदाजीचा कणा बनले.

२००३ च्या विश्वचषकात त्यांनी सर्वाधिक धावा केल्या. भारताला अंतिम फेरीपर्यंत पोहोचवण्यात त्यांचा मोठा वाटा होता.

२०१० मध्ये त्यांनी एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये द्विशतक झळकावले. हे असे करणारे ते पहिले पुरुष खेळाडू होते.

२०११ च्या विश्वचषकात भारताने विजय मिळवला. या स्पर्धेत ते भारताकडून सर्वाधिक धावा करणारे फलंदाज होते.

२०१२ मध्ये त्यांनी एकदिवसीय क्रिकेटमधून निवृत्ती जाहीर केली. त्या वेळी त्यांची शंभरावी शतकही पूर्ण झाली होती.

नोव्हेंबर २०१३ मध्ये मुंबईत त्यांनी २०० वा कसोटी सामना खेळून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतली.

खेळण्याची शैली

त्यांची फलंदाजी साधी पण अचूक होती. चेंडूच्या लांबीवरून पटकन निर्णय घेण्याची क्षमता त्यांच्यात होती.

लहान वयातही त्यांनी मोठ्या वेगवान गोलंदाजांचा सामना केला. त्यामुळे त्यांचा खेळ अधिक परिपक्व दिसत होता.

त्यांनी संघासाठी अनेक वेळा जबाबदारीच्या स्थानावर फलंदाजी केली. काही काळ त्यांनी गोलंदाजीही केली.

पुरस्कार

१९९४ मध्ये त्यांना अर्जुन पुरस्कार मिळाला. १९९७-९८ मध्ये राजीव गांधी खेलरत्न मिळाला. १९९९ मध्ये पद्मश्री देण्यात आला.

२००८ मध्ये पद्मविभूषण मिळाला. २०१२ मध्ये ते राज्यसभेवर नामनिर्देशित झाले.

२०१४ मध्ये त्यांना भारतरत्न प्रदान करण्यात आला. हा सन्मान मिळवणारे ते पहिले खेळाडू होते.

२०१९ मध्ये त्यांचा आयसीसी क्रिकेट हॉल ऑफ फेममध्ये समावेश झाला.

विक्रमांची नोंद

त्यांनी २०० कसोटी सामने खेळले. हा विक्रम आजही कायम आहे.

कसोटी क्रिकेटमध्ये त्यांनी १५,९२१ धावा केल्या. एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १८,४२६ धावा केल्या.

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये त्यांच्या एकूण धावा ३४,३५७ इतक्या आहेत. या तिन्ही बाबतींत ते सर्वाधिक धावा करणारे खेळाडू आहेत.

त्यांनी ६६४ आंतरराष्ट्रीय सामने खेळले. सर्वाधिक सामने खेळण्याचा विक्रमही त्यांच्या नावे आहे.

२०१० मध्ये त्यांनी एकदिवसीय सामन्यात २०० धावा केल्या. पुरुषांच्या एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये द्विशतक करणारे ते पहिले खेळाडू ठरले.

सामनावीर पुरस्कार त्यांना ७६ वेळा मिळाला. ही संख्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये सर्वाधिक मानली जाते.

शतकांचा प्रवास

त्यांनी १९९० मध्ये पहिले कसोटी शतक झळकावले. पुढील दोन दशकांत शतकांची मालिका सुरू राहिली.

शंभरावे आंतरराष्ट्रीय शतक २०१२ मध्ये पूर्ण झाले. त्या शतकासाठी त्यांना जवळपास एक वर्ष वाट पाहावी लागली.

२०११ मध्ये भारताने विश्वचषक जिंकला. या स्पर्धेत ते भारताकडून सर्वाधिक धावा करणारे फलंदाज होते.

२०१३ मध्ये मुंबईत त्यांनी शेवटचा कसोटी सामना खेळला. तो त्यांचा २०० वा कसोटी सामना होता.

कर्णधारपद आणि दशकभराचा काळ

१९९६ ते २००० या काळात त्यांनी भारतीय संघाचे कर्णधारपद सांभाळले. या काळात संघाची कामगिरी चढउतारांची राहिली.

कर्णधारपद सोडल्यानंतरही ते संघातील प्रमुख फलंदाज राहिले. २००३ च्या विश्वचषकात त्यांनी सातत्याने धावा केल्या.

२०११ च्या विश्वचषक अंतिम सामन्यात भारताने श्रीलंकेविरुद्ध विजय मिळवला. या स्पर्धेत त्यांची भूमिका महत्त्वाची होती.

२०१० मध्ये त्यांना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचा वर्षातील सर्वोत्तम खेळाडू पुरस्कार मिळाला. १९९७ मध्ये विस्डनने त्यांची वर्षातील सर्वोत्तम क्रिकेटपटू म्हणून निवड केली होती.

त्यांच्या नावावर १९ गिनीज जागतिक विक्रमांची नोंद आहे. कसोटीत सर्वाधिक धावा, सर्वाधिक शतके आणि सर्वाधिक सामने हे त्यातील काही आहेत.

आकडेवारीचा अर्थ

त्यांच्या कारकिर्दीची लांबी २४ वर्षांची होती. या काळात क्रिकेटचे स्वरूप बरेच बदलले, तरी त्यांची कामगिरी टिकून राहिली.

कसोटी आणि एकदिवसीय अशा दोन्ही प्रकारांत त्यांनी ५० हून अधिक शतके झळकावली. हे सातत्य त्यांच्या तयारीचे आणि शिस्तीचे लक्षण मानले जाते.

२०११ चा विश्वचषक

२०११ चा विश्वचषक भारत, श्रीलंका आणि बांगलादेश यांनी मिळून आयोजित केला. भारताने अंतिम सामन्यात श्रीलंकेचा पराभव केला.

हा सामना मुंबईच्या वानखेडे स्टेडियमवर २ एप्रिल २०११ रोजी झाला. भारताचा हा दुसरा विश्वचषक होता.

या स्पर्धेत तेंडुलकर भारताकडून सर्वाधिक धावा करणारा फलंदाज होता. त्यांचा हा सहावा विश्वचषक सहभाग होता.

विश्वचषक जिंकल्यानंतर २०१२ मध्ये त्यांनी एकदिवसीय क्रिकेटमधून निवृत्ती जाहीर केली. नोव्हेंबर २०१३ मध्ये कसोटी क्रिकेटमधूनही ते निवृत्त झाले.

संघातील जबाबदारी

संघाच्या गरजेनुसार त्यांनी फलंदाजीचा क्रम बदलला. सलामीपासून मधल्या क्रमापर्यंत त्यांनी जबाबदारी पेलली.

त्यांच्या सरावाची शिस्त नोंदवली जाते. सामन्यांदरम्यानही त्यांनी तयारी सोडली नाही, असे त्यांचे सहकारी सांगत.

क्षेत्ररक्षण आणि धावा काढण्याच्या सवयींमुळे संघाला अनेकदा फायदा झाला. सामन्याच्या दबावाखाली शांत राहण्याची क्षमता त्यांच्यात होती.

संदर्भ

1. आयसीसी हॉल ऑफ फेम — सचिन तेंडुलकर
2. ईएसपीएन क्रिकइन्फो — सचिन तेंडुलकर
3. बीसीसीआय — सचिन तेंडुलकर आकडेवारी
4. बीबीसी — सचिन तेंडुलकर यांना भारतरत्न
5. ब्रिटानिका — सचिन तेंडुलकर

शेवटचे संपादन: ७ नोव्हेंबर २०२६