सौरव गांगुली

सौरव गांगुली हे भारताचे माजी कर्णधार आणि आघाडीचे डावखुरे सलामीवीर फलंदाज आहेत. २००० ते २००५ या काळात त्यांनी भारतीय संघाचे नेतृत्व केले आणि संघात आत्मविश्वास भरला. चाहते त्यांना प्रेमाने "दादा" म्हणतात. क्रिकेटनंतर त्यांनी क्रिकेट प्रशासनातही महत्त्वाची जबाबदारी सांभाळली.

माहिती

तपशील	माहिती
पूर्ण नाव	सौरव चंदीदास गांगुली
जन्म	८ जुलै १९७२, बेहाला, कोलकाता, पश्चिम बंगाल
खेळातील भूमिका	डावखुरा सलामीवीर फलंदाज, कर्णधार
संघ	भारत, बंगाल, कोलकाता नाइट रायडर्स
कसोटी पदार्पण	जून १९९६, इंग्लंडविरुद्ध, लॉर्ड्स
एकदिवसीय पदार्पण	जानेवारी १९९२, वेस्ट इंडिजविरुद्ध, ब्रिस्बेन
प्रमुख कामगिरी	कसोटी पदार्पणातच १३१ धावा; २००३ विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यात भारताचे नेतृत्व
पुरस्कार	अर्जुन पुरस्कार (१९९८), पद्मश्री (२००४)

तक्त्यातील तपशील २०२६ पर्यंतच्या सार्वजनिक माहितीनुसार आहेत.

सुरुवातीचे जीवन

सौरव गांगुली यांचा जन्म ८ जुलै १९७२ रोजी कोलकात्याजवळील बेहाला येथे एका सुशिक्षित कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील चंदीदास गांगुली हे व्यवसायाने प्रकाशक होते आणि त्यांचे कुटुंब क्रीडा व कलेच्या वातावरणात वाढले.

लहानपणी गांगुली यांनी फुटबॉलमध्येही चांगली कामगिरी केली. मात्र पुढे त्यांनी क्रिकेटला प्राधान्य दिले. बंगालच्या वयोगटातील संघांमधून खेळताना त्यांची फलंदाजी पाहून त्यांना लवकरच राष्ट्रीय संघात स्थान मिळाले.

कारकीर्द

गांगुली यांनी जानेवारी १९९२ मध्ये वेस्ट इंडिजविरुद्ध ब्रिस्बेन येथे एकदिवसीय पदार्पण केले. मात्र सुरुवातीच्या काही वर्षांत त्यांना संघात कायम स्थान मिळाले नाही.

१९९६ मध्ये लॉर्ड्सवर इंग्लंडविरुद्धच्या कसोटीत पदार्पण करताच त्यांनी १३१ धावा काढल्या आणि आपले स्थान पक्के केले. त्यानंतर ते भारतीय फलंदाजीचे अविभाज्य अंग बनले.

कर्णधारपदाचा काळ

२००० मध्ये गांगुली यांच्याकडे भारतीय संघाचे कर्णधारपद आले. त्या वेळी संघ स्पर्धात्मक क्रिकेटमध्ये पिछाडीवर असल्याची भावना प्रबळ होती. गांगुली यांनी आक्रमक खेळाची भूमिका घेतली आणि तरुण खेळाडूंना संधी दिली.

२००१ मध्ये भारताने ऑस्ट्रेलियाविरुद्धची कसोटी मालिका जिंकली, तर २००२ मध्ये इंग्लंडमध्ये नाट्यमय विजय मिळवला. २००३ च्या विश्वचषकात भारत अंतिम सामन्यापर्यंत पोहोचला. या काळात संघाची मानसिकता बदलली आणि परदेशी दौऱ्यांवरही भारत जिंकू लागला.

कसोटी आणि एकदिवसीय कारकीर्द

एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये गांगुली यांनी सलामीवीर म्हणून मोठ्या धावा काढल्या. सचिन तेंडुलकर यांच्यासोबत त्यांची सलामीची जोडी भारतासाठी अत्यंत यशस्वी ठरली. दोघांनी अनेक सामन्यांत भारताला भक्कम सुरुवात दिली.

१९९९ च्या विश्वचषक स्पर्धेत त्यांनी चांगली कामगिरी केली आणि २००३ च्या विश्वचषकात भारताचे नेतृत्व केले. त्यांच्या कारकिर्दीत त्यांनी ३११ एकदिवसीय सामन्यांत ११,३६३ धावा काढल्या.

कसोटी क्रिकेटमध्येही त्यांनी अनेक महत्त्वाच्या खेळ्या केल्या. १९९६ च्या लॉर्ड्स कसोटीतील पदार्पण शतकाचा समावेश त्यात होतो. २००३-०४ मध्ये ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध ब्रिस्बेन येथे त्यांनी केलेले शतक प्रसिद्ध आहे.

त्यांनी ११३ कसोटी सामन्यांत ७,२१२ धावा काढल्या. कर्णधार म्हणूनही त्यांनी अनेक महत्त्वाच्या मालिका जिंकून दिल्या.

खेळण्याची शैली

गांगुली हे डावखुरे फलंदाज असून त्यांची खेळी गोलंदाजावर वर्चस्व गाजवणारी होती. चेंडू ऑफ साइडमधून कव्हरच्या दिशेने मारणे हे त्यांचे वैशिष्ट्य होते. लांब फटके मारण्यातही ते तितकेच पटाईत होते.

त्यांच्या नेतृत्वाची शैली आक्रमक होती. ते खेळाडूंना धोका पत्करण्यास प्रोत्साहन देत असत आणि मैदानावर आपल्या भावना व्यक्त करण्यास कचरत नसत.

प्रमुख कामगिरी

भारतीय संघाला परदेशी मैदानांवर जिंकण्याची सवय लावण्याचे श्रेय गांगुली यांच्या कर्णधारपदाच्या काळाला दिले जाते. २००३ विश्वचषकातील भारताची अंतिम फेरी ही त्यांच्या नेतृत्वाचा उत्तम नमुना होता.

क्रिकेटनंतर ते बंगाल क्रिकेट असोसिएशनचे अध्यक्ष आणि नंतर भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाचे अध्यक्ष झाले. क्रिकेट प्रशासनातही त्यांनी आपला ठसा उमटवला.

पुरस्कार आणि वारसा

भारत सरकारने त्यांना १९९८ मध्ये अर्जुन पुरस्काराने आणि २००४ मध्ये पद्मश्रीने सन्मानित केले.

गांगुली यांनी भारतीय क्रिकेटमध्ये आत्मविश्वासाची नवी ऊर्जा निर्माण केली. त्यांच्या काळात तयार झालेल्या खेळाडूंनी पुढील दशकात भारताला जगातील सर्वोत्तम संघ बनवले.

संदर्भ

शेवटचे संपादन: ८ नोव्हेंबर २०२६