झहीर खान

झहीर खान हे भारताचे आघाडीचे डावखुरे वेगवान गोलंदाज आहेत. जुन्या चेंडूने उलट फिरक घेण्याचे त्यांचे कौशल्य भारतीय क्रिकेटसाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरले. २०११ च्या एकदिवसीय विश्वचषक स्पर्धेत ते सर्वाधिक बळी घेणाऱ्या गोलंदाजांपैकी एक होते. निवृत्तीनंतर त्यांनी भारतीय संघाचे गोलंदाजी प्रशिक्षक म्हणूनही काम केले.

माहिती

तपशील	माहिती
पूर्ण नाव	झहीर खान
जन्म	७ ऑक्टोबर १९७८, श्रीरामपूर, अहमदनगर जिल्हा, महाराष्ट्र
खेळातील भूमिका	डावखुरा वेगवान गोलंदाज, उपयुक्त फलंदाज
संघ	भारत, मुंबई, दिल्ली डेअरडेव्हिल्स, रॉयल चॅलेंजर्स बंगळुरू
कसोटी पदार्पण	नोव्हेंबर २०००, बांगलादेशविरुद्ध, ढाका
एकदिवसीय पदार्पण	ऑक्टोबर २०००, केनियाविरुद्ध, नैरोबी
प्रमुख कामगिरी	९२ कसोटीत ३११ बळी; २०११ विश्वचषकात सर्वाधिक बळींपैकी एक
पुरस्कार आणि सन्मान	२०११ एकदिवसीय विश्वचषक विजेत्या संघात सदस्य

तक्त्यातील तपशील २०२६ पर्यंतच्या सार्वजनिक माहितीनुसार आहेत.

सुरुवातीचे जीवन

झहीर खान यांचा जन्म ७ ऑक्टोबर १९७८ रोजी अहमदनगर जिल्ह्यातील श्रीरामपूर येथे झाला. त्यांचे बालपण तेथेच गेले आणि पुढे ते मुंबईत आले.

मुंबईत त्यांनी क्रिकेटचे प्रशिक्षण घेतले आणि मुंबईकडून देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये खेळले. डावखुरा वेगवान गोलंदाज असलेल्या झहीर यांची प्रगती वेगाने झाली आणि २००० मध्ये त्यांना राष्ट्रीय संघात स्थान मिळाले.

कारकीर्द

झहीर यांनी ऑक्टोबर २००० मध्ये नैरोबी येथे केनियाविरुद्ध एकदिवसीय पदार्पण केले आणि त्याच वर्षी ढाका येथे बांगलादेशविरुद्ध कसोटी पदार्पण केले.

सुरुवातीच्या काळात त्यांना दुखापतींचा त्रास झाला. मात्र २००३ च्या विश्वचषक स्पर्धेत त्यांनी चांगली कामगिरी केली आणि पुढे ते भारतीय गोलंदाजीचे नेतृत्व करू लागले.

कसोटी कारकीर्द

कसोटी क्रिकेटमध्ये झहीर यांनी ९२ सामन्यांत ३११ बळी घेतले. परदेशी मैदानांवर त्यांची कामगिरी विशेष उल्लेखनीय राहिली.

२००७ मध्ये इंग्लंड दौऱ्यात भारताने मालिका जिंकली त्या वेळी झहीर यांनी महत्त्वाचे बळी घेतले. जुन्या चेंडूने उलट फिरक घेण्याचे त्यांचे कौशल्य भारताच्या परदेशी विजयांमध्ये निर्णायक ठरले.

एकदिवसीय कारकीर्द

एकदिवसीय क्रिकेटमध्येही झहीर यांनी भारतासाठी अनेक महत्त्वाचे बळी घेतले. २००३ च्या विश्वचषक स्पर्धेत ते भारताच्या आघाडीच्या गोलंदाजांपैकी एक होते.

२०११ च्या विश्वचषक स्पर्धेत त्यांनी सर्वाधिक बळी घेणाऱ्या गोलंदाजांमध्ये स्थान मिळवले आणि भारताने जेतेपद पटकावले. त्या स्पर्धेतील त्यांची कामगिरी त्यांच्या कारकिर्दीतील सर्वोच्च टप्पा मानली जाते.

खेळण्याची शैली

झहीर हे डावखुरे वेगवान गोलंदाज असून त्यांची गोलंदाजीची क्रिया सोपी आणि सातत्यपूर्ण होती. नवीन चेंडूने ते बाहेर जाणारा चेंडू टाकत असत आणि जुन्या चेंडूने उलट फिरक घेत असत.

फलंदाजाच्या पायावर सरळ चेंडू टाकून बाद करणे हे त्यांचे वैशिष्ट्य होते. त्यांची क्षेत्ररक्षणातील तत्परताही संघासाठी उपयुक्त ठरत असे.

प्रशिक्षकपद

२०१४ मध्ये त्यांनी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतली. त्यानंतर काही काळ त्यांनी भारतीय संघाचे गोलंदाजी प्रशिक्षक म्हणून काम केले आणि तरुण गोलंदाजांना मार्गदर्शन दिले.

आयपीएलमध्येही त्यांनी काही हंगामांत महत्त्वाची गोलंदाजी केली आणि तरुण गोलंदाजांना मार्गदर्शन दिले.

प्रमुख कामगिरी आणि वारसा

२०११ विश्वचषकातील सर्वाधिक बळी आणि कसोटी क्रिकेटमधील ३११ बळी ही त्यांची प्रमुख कामगिरी आहे.

झहीर यांनी भारतीय वेगवान गोलंदाजीला जागतिक दर्जाची ओळख मिळवून दिली. त्यांच्या नंतर आलेल्या पिढीने त्यांच्या उलट फिरकीच्या कौशल्याचा अभ्यास केला. भारताच्या परदेशी विजयांच्या इतिहासात त्यांचे नाव महत्त्वाचे मानले जाते.

संदर्भ

शेवटचे संपादन: ८ नोव्हेंबर २०२६