सलमान खान

सलमान खान हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील आघाडीचे अभिनेते आहेत. त्यांचा जन्म २७ डिसेंबर १९६५ रोजी इंदूर येथे झाला. १९८९ मध्ये आलेल्या मैंने प्यार किया या चित्रपटाने ते एका रात्रीत लोकप्रिय झाले. प्रणयपट, विनोदी चित्रपट आणि क्रीडापट अशा विविध प्रकारच्या भूमिकांमध्ये ते दिसले आहेत.

माहिती

तपशील	माहिती
पूर्ण नाव	अब्दुल रशीद सलीम सलमान खान
जन्म	२७ डिसेंबर १९६५, इंदूर, मध्य प्रदेश
कार्यक्षेत्र	हिंदी चित्रपट, दूरचित्रवाणी
सक्रिय वर्षे	१९८८ ते आजपर्यंत
प्रमुख चित्रपट	मैंने प्यार किया (१९८९), हम आपके हैं कौन..! (१९९४), करण अर्जुन (१९९५), तेरे नाम (२००३), दबंग (२०१०), बजरंगी भाईजान (२०१५), सुलतान (२०१६), टायगर झिंदा है (२०१७)
पुरस्कार	कुच कुच होता है (१९९८) साठी फिल्मफेअर सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता
वडील	सलीम खान, पटकथाकार
राष्ट्रीयत्व	भारतीय

तक्त्यातील वर्षे चित्रपटांच्या प्रदर्शनाची आहेत. सलमान खान यांची कारकिर्द २०२६ पर्यंत सक्रिय आहे.

सुरुवातीचे जीवन

सलमान खान यांचे वडील सलीम खान हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध पटकथाकार आहेत. त्यांचे बालपण मुंबईत गेले आणि शालेय शिक्षण सेंट झेवियर्स महाविद्यालयात झाले. लहानपणी त्यांनी मुंबईतील एका बोर्डिंग स्कूलमध्येही शिक्षण घेतले.

कुटुंबातील चित्रपट परंपरेमुळे त्यांना लहानपणापासूनच या क्षेत्राची ओळख होती. अभिनेते होण्यापूर्वी त्यांनी काही चित्रपटांसाठी सहाय्यक म्हणूनही काम केले.

चित्रपट कारकीर्द

१९८८ मध्ये बीवी हो तो ऐसी या चित्रपटातून त्यांनी छोट्या भूमिकेतून पदार्पण केले. पुढील वर्षी मैंने प्यार किया प्रदर्शित झाला आणि तो मोठा यशस्वी ठरला. १९९४ मध्ये हम आपके हैं कौन..! या कौटुंबिक चित्रपटाने विक्रमी प्रेक्षकसंख्या मिळवली.

१९९० च्या दशकात त्यांनी प्रणयपट आणि विनोदी भूमिकांची मालिकाच दिली. २००० नंतर त्यांच्या कारकिर्दीत बदल झाला आणि त्यांनी क्रीडापट व मोठ्या प्रमाणावरील कथानकांच्या चित्रपटांकडे वळले.

प्रमुख चित्रपट

हम आपके हैं कौन..! मध्ये त्यांनी कुटुंबातील तरुणाची भूमिका केली आणि हा चित्रपट अनेक महिने रंगभूमीवर चालला. तेरे नाम मध्ये त्यांनी हिंसक वर्तन असलेल्या तरुणाची असामान्य भूमिका केली.

दबंग मध्ये चुलतपणाचा पोलीस अधिकारी असे त्यांचे पात्र प्रेक्षकांना भावले. बजरंगी भाईजान मध्ये मुक्या मुलीला घरी पोहोचवणाऱ्या साध्या माणसाची भूमिका त्यांच्या कारकिर्दीतील महत्त्वाची भूमिका मानली जाते. सुलतान आणि टायगर झिंदा है या चित्रपटांत त्यांनी क्रीडा आणि गुप्तचर विषयक भूमिका केल्या.

अभिनयाची शैली

सलमान खान यांची शैली सहज आणि उत्स्फूर्त मानली जाते. ते अतिशयोक्तीकडे झुकणारा विनोद आणि मोठ्या पडद्यावरची आकर्षक उपस्थिती यांवर भर देतात. मारामारीच्या दृश्यांमध्येही ते स्वतः बहुतेक स्टंट करतात.

त्यांच्या भूमिका बहुधा साध्या, भाबड्या आणि मनमोकळ्या माणसाच्या असतात. भावनिक दृश्यांमध्ये त्यांची अभिनयशैली संयमित राहते.

दूरचित्रवाणी आणि इतर काम

२०१० पासून ते बिग बॉस या वास्तववादी दूरचित्रवाणी कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन करत आहेत. या कार्यक्रमामुळे त्यांची लोकप्रियता अधिक वाढली. त्यांनी काही चित्रपटांची निर्मितीही केली आहे.

त्यांच्या नावाने चालणारी एक संस्था शिक्षण आणि आरोग्यविषयक सामाजिक कार्य करते. या संस्थेच्या माध्यमातून गरजूंना मदत केली जाते.

पुरस्कार आणि सन्मान

कुच कुच होता है (१९९८) या चित्रपटातील भूमिकेसाठी त्यांना फिल्मफेअर सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्याचा पुरस्कार मिळाला. याशिवाय अनेक फिल्मफेअर पुरस्कार सोहळ्यांमध्ये त्यांचा गौरव झाला आहे.

वारसा

सलमान खान यांनी १९९० च्या दशकातील कौटुंबिक चित्रपटांची परंपरा पुढे नेली आणि नंतर क्रीडापटांची लाट निर्माण केली. त्यांच्या चित्रपटांना प्रामुख्याने एकच प्रकारचा प्रेक्षकवर्ग असला तरी त्यांची लोकप्रियता देशाबाहेरही पसरली आहे.

दूरचित्रवाणी कार्यक्रमांच्या माध्यमातून त्यांनी नवीन पिढीशी नाते जोडले. मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अनेक कलाकारांना त्यांनी संधी दिली.

संदर्भ

शेवटचे संपादन: ८ नोव्हेंबर २०२६