एन. टी. रामाराव

एन. टी. रामाराव हे तेलुगू चित्रपटसृष्टीतील महानायक आणि आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते. १९८२ मध्ये त्यांनी तेलुगू देशम पक्षाची स्थापना केली आणि त्यानंतरच्या निवडणुकीत त्यांनी सत्ता मिळवली. १९८३ ते १९८९ आणि पुन्हा १९९४ ते १९९५ या काळात ते राज्याचे मुख्यमंत्री होते. चित्रपटांतील राम आणि कृष्णाच्या भूमिकांमुळे त्यांना जनतेच्या मनात दैवी स्थान मिळाले होते.

माहिती

तपशील	माहिती
पूर्ण नाव	नंदमुरी तारक रामाराव
जन्म	२८ मे १९२३
जन्मस्थान	निम्मकुरू, कृष्णा जिल्हा, आंध्र प्रदेश
राज्य	आंध्र प्रदेश
मुख्यमंत्रीपदाचा कार्यकाळ	१९८३–१९८९ आणि १९९४–१९९५
पक्ष	तेलुगू देशम पक्ष
प्रमुख योगदान	स्वस्त धान्य योजना आणि महिला सक्षमीकरणाचे कार्यक्रम
पुरस्कार	पद्मश्री (१९६८)
निधन	१८ जानेवारी १९९६

वरील तारखा सार्वजनिक अभिलेखांवर आधारित आहेत. कार्यकाळाची वर्षे सुमारे दिली आहेत.

बालपण आणि शिक्षण

रामाराव यांचा जन्म १९२३ मध्ये आंध्र प्रदेशातील कृष्णा जिल्ह्यातील निम्मकुरू येथे एका शेतकरी कुटुंबात झाला. त्यांचे बालपण गावातच गेले.

त्यांचे शालेय शिक्षण गावाजवळच झाले आणि पुढील शिक्षणासाठी ते विजयवाडा येथे गेले. मात्र कौटुंबिक कारणांमुळे त्यांना शिक्षण अर्धवट सोडावे लागले.

चित्रपट कारकीर्द

१९४० च्या दशकाच्या शेवटी त्यांना तेलुगू चित्रपटात काम करण्याची संधी मिळाली. सुरुवातीच्या काळात त्यांनी छोट्या भूमिका केल्या.

पुढे पौराणिक आणि सामाजिक विषयांवरील चित्रपटांत त्यांनी केलेल्या भूमिका प्रचंड लोकप्रिय झाल्या. राम, कृष्ण आणि भीम यांच्या भूमिकांमुळे त्यांना महानायक असे संबोधले जाऊ लागले.

त्यांनी अनेक चित्रपटांत काम केले आणि निर्माता म्हणूनही काही चित्रपट काढले. १९६८ मध्ये त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

राजकीय कारकीर्द

१९८२ मध्ये त्यांनी तेलुगू देशम पक्षाची स्थापना केली. प्रादेशिक अभिमान आणि तेलुगू जनतेच्या प्रश्नांवर आधारित हा पक्ष अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला.

१९८३ च्या विधानसभा निवडणुकीत पक्षाने बहुमत मिळवले आणि रामाराव मुख्यमंत्री झाले. १९८४ मध्ये त्यांचे सरकार काही काळासाठी बरखास्त झाले, पण ते पुन्हा सत्तेवर आले.

१९८९ मध्ये काँग्रेसने सत्ता मिळवल्यावर ते विरोधी पक्षात गेले. १९९४ च्या निवडणुकीत त्यांच्या पक्षाने पुन्हा बहुमत मिळवले आणि ते मुख्यमंत्री झाले. मात्र १९९५ मध्ये त्यांचे सरकार पदच्युत झाले.

मुख्यमंत्रीपदाचा कारकाळ

रामाराव यांच्या कारकाळात स्वस्त दरात धान्य देण्याची योजना सुरू करण्यात आली. यामुळे गरीब कुटुंबांना मोठा दिलासा मिळाला आणि योजना राज्यभर लोकप्रिय ठरली.

महिलांच्या बचत गटांच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील महिलांना आर्थिक आधार देण्यावर भर देण्यात आला. ग्रामीण आरोग्य आणि शिक्षण सुविधांचा विस्तारही त्यांनी केला.

त्यांच्या कारभारातील प्रशासकीय बदल आणि काही वाद यांमुळे टीकाही झाली. तरीही सामान्य माणसाच्या बाजूने घेतलेल्या निर्णयांसाठी त्यांची आठवण ठेवली जाते.

वारसा

एन. टी. रामाराव यांनी चित्रपटातील लोकप्रियतेचे राजकीय शक्तीत रूपांतर करून दाखवले. त्यांनी स्थापन केलेला तेलुगू देशम पक्ष पुढील अनेक दशके आंध्र प्रदेशच्या राजकारणाचा केंद्रबिंदू राहिला.

त्यांच्या कारकिर्दीने प्रादेशिक पक्षांच्या राजकारणाला नवी दिशा दिली. तेलुगू जनतेच्या मनात त्यांचे स्थान आजही महानायक म्हणून टिकून आहे.

त्यांच्या कारकिर्दीतील वैशिष्ट्य म्हणजे जनतेशी थेट संवाद साधण्याची त्यांची पद्धत. निवडणुकीत ते स्वतः जनतेसमोर जाऊन प्रचार करत आणि लोकांच्या तक्रारी थेट ऐकत. यामुळे त्यांचा जनसंपर्क दृढ राहिला.

संदर्भ

शेवटचे संपादन: ८ नोव्हेंबर २०२६