हरभजन सिंग

हरभजन सिंग हे भारताचे यशस्वी ऑफस्पिन गोलंदाज आहेत. त्यांनी १०३ कसोटी सामन्यांत ४१७ बळी घेतले आणि बराच काळ भारतीय फिरकी गोलंदाजीचा कणा म्हणून खेळले. २००१ मध्ये ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या मालिकेत त्यांनी केलेली कामगिरी भारतीय क्रिकेटमधील सर्वात चर्चिलेल्या गोलंदाजीतील एक मानली जाते. चाहते त्यांना "भज्जी" म्हणतात.

माहिती

तपशील	माहिती
पूर्ण नाव	हरभजन सिंग
जन्म	३ जुलै १९८०, जालंदर, पंजाब
खेळातील भूमिका	उजव्या हाताचा ऑफस्पिन गोलंदाज, उपयुक्त फलंदाज
संघ	भारत, पंजाब, मुंबई इंडियन्स, चेन्नई सुपर किंग्ज
कसोटी पदार्पण	मार्च १९९८, ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध, बंगळुरू
एकदिवसीय पदार्पण	एप्रिल १९९८, न्यूझीलंडविरुद्ध, शारजाह
प्रमुख कामगिरी	१०३ कसोटीत ४१७ बळी; कसोटीत हॅट्ट्रिक
पुरस्कार आणि सन्मान	२००७ टी-२० व २०११ एकदिवसीय विश्वचषक विजेत्या संघात सदस्य

तक्त्यातील तपशील २०२६ पर्यंतच्या सार्वजनिक माहितीनुसार आहेत.

सुरुवातीचे जीवन

हरभजन सिंग यांचा जन्म ३ जुलै १९८० रोजी पंजाबमधील जालंदर येथे झाला. त्यांचे बालपण जालंदर परिसरातच गेले. लहानपणी ते गल्लीतील क्रिकेटमध्ये फिरकी गोलंदाजी करत असत.

पंजाबच्या वयोगटातील संघांमधून खेळताना त्यांची फिरकी गोलंदाजी नजरेस आली. अठराव्या वर्षी त्यांना भारतीय संघात स्थान मिळाले, हे त्यांच्या कारकिर्दीतील लवकर झालेले यश होते.

कारकीर्द

हरभजन यांनी मार्च १९९८ मध्ये बंगळुरू येथे ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या कसोटीतून पदार्पण केले. त्याच वर्षी शारजाह येथे त्यांनी एकदिवसीय पदार्पण केले.

सुरुवातीच्या काळात त्यांची कामगिरी चढउताराची होती. मात्र २००१ मध्ये त्यांनी अशी कामगिरी केली की त्यांचे स्थान कायमचे पक्के झाले.

२००१ ची मालिका आणि कसोटी कारकीर्द

२००१ मध्ये भारतात झालेल्या ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या कसोटी मालिकेत हरभजन यांनी तीन सामन्यांत ३२ बळी घेतले. भारताने ही मालिका जिंकली आणि त्यात त्यांचा मोठा वाटा होता.

कोलकाता येथील कसोटीत त्यांनी हॅट्ट्रिकसह महत्त्वाचे बळी घेतले. कसोटी क्रिकेटमध्ये हॅट्ट्रिक करणारे ते पहिले भारतीय गोलंदाज ठरले. ती मालिका त्यांच्या कारकिर्दीचा महत्त्वाचा टप्पा मानली जाते.

पुढील वर्षांत हरभजन यांनी भारतासाठी अनेक महत्त्वाचे बळी घेतले. ते ऑफस्पिन गोलंदाजी करत असत आणि चेंडूला फिरक देण्यासाठी त्यांची क्रिया वेगळी होती.

त्यांनी १०३ कसोटी सामन्यांत ४१७ बळी घेतले. भारताच्या फिरकी आक्रमणात त्यांनी अनिल कुंबळे यांच्यासोबत दीर्घकाळ महत्त्वाची जोडी बनवली.

एकदिवसीय आणि टी-२० कारकीर्द

मर्यादित षटकांच्या सामन्यांत हरभजन यांनी मधल्या षटकांत गोलंदाजी करून विरोधी संघाचा वेग रोखला. त्यांनी अनेक सामन्यांत किफायतशीर गोलंदाजी केली.

२००७ मध्ये भारताने टी-२० विश्वचषक जिंकला आणि २०११ मध्ये एकदिवसीय विश्वचषक पटकावला. या दोन्ही स्पर्धांमध्ये हरभजन संघाचे सदस्य होते. आयपीएलमध्ये त्यांनी मुंबई इंडियन्स आणि चेन्नई सुपर किंग्ज या संघांसाठी खेळ केला.

खेळण्याची शैली

हरभजन हे पारंपरिक ऑफस्पिन गोलंदाज होते, मात्र त्यांच्या गोलंदाजीची क्रिया वेगळी होती. त्यांनी चेंडूला हवेतून जास्त फिरक देण्याचा प्रयत्न केला आणि त्यामुळे त्यांचे गोलंदाजीचे कोन बदलत राहत.

त्यांचा "दुसरा" चेंडू आणि चेंडूला वेगवान टाकून फलंदाजाला चकवण्याची पद्धत प्रभावी ठरली. मैदानावर ते उत्साही स्वभावाचे होते आणि शब्दबाणही सोडत असत, त्यामुळे सामन्यात चुरस वाढत असे.

प्रमुख कामगिरी

२००१ च्या ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या मालिकेतील ३२ बळी ही त्यांची सर्वात चर्चिलेली कामगिरी आहे. त्यानंतरही त्यांनी अनेक मालिकांमध्ये भारताला विजय मिळवून दिले.

दोन विश्वचषक स्पर्धा जिंकणाऱ्या भारतीय संघाचा भाग होणे हे त्यांच्या कारकिर्दीचे वैशिष्ट्य आहे.

वारसा

हरभजन यांनी भारतीय फिरकी गोलंदाजीत एक वेगळी शैली आणली. त्यांच्या काळात भारतातील खेळपट्ट्यांवर फिरकी गोलंदाजांना महत्त्वाची भूमिका मिळाली.

त्यांच्यानंतर आलेल्या अनेक ऑफस्पिन गोलंदाजांनी त्यांच्या गोलंदाजीचा अभ्यास केला. भारतीय क्रिकेटमधील सर्वात यशस्वी फिरकी गोलंदाजांमध्ये त्यांची गणना होते.

संदर्भ

शेवटचे संपादन: ८ नोव्हेंबर २०२६