मनोहर जोशी

मनोहर जोशी हे महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आणि लोकसभेचे माजी अध्यक्ष होते. शिवसेनेचे ते ज्येष्ठ नेते होते आणि राज्याचे पहिले शिवसेना मुख्यमंत्री होते. १९९५ ते १९९९ या काळात त्यांनी राज्याचे मुख्यमंत्रिपद भूषवले. पुढे केंद्रात त्यांनी लोकसभा अध्यक्षांचे पद सांभाळले.

माहिती

तपशील	माहिती
पूर्ण नाव	मनोहर गजानन जोशी
जन्म	२ डिसेंबर १९३७
जन्मस्थान	नांदवी, रायगड जिल्हा
राज्य	महाराष्ट्र
मुख्यमंत्रीपदाचा कार्यकाळ	१४ मार्च १९९५ – ३१ जानेवारी १९९९
पक्ष	शिवसेना
प्रमुख योगदान	शहरी पायाभूत सुविधा आणि शिक्षण क्षेत्रातील निर्णय
इतर पदे	लोकसभा अध्यक्ष (२००२–२००४)
निधन	२३ फेब्रुवारी २०२४

वरील तारखा सार्वजनिक अभिलेखांवर आधारित आहेत. कार्यकाळाची वर्षे सुमारे आहेत.

बालपण आणि शिक्षण

मनोहर जोशी यांचा जन्म १९३७ मध्ये रायगड जिल्ह्यातील नांदवी येथे झाला. त्यांचे शालेय शिक्षण कोकण भागात आणि पुढील शिक्षण मुंबईत झाले.

तरुण वयात ते मुंबईत आले आणि स्थानिक सामाजिक कामांत गुंतले. याच काळात ते शिवसेनेच्या संपर्कात आले आणि पक्षाचे काम करू लागले.

राजकीय कारकीर्द

शिवसेनेत काम करताना जोशी यांनी मुंबईतील स्थानिक प्रश्नांवर आपली पकड मजबूत केली. १९७० च्या दशकात ते मुंबई महापालिकेचे महापौर म्हणून काम पाहिले.

पुढे ते विधानसभेवर निवडून आले आणि पक्षाचे प्रमुख नेते झाले. १९९५ च्या निवडणुकीत शिवसेना-भारतीय जनता पक्षाच्या आघाडीला बहुमत मिळाल्यावर ते मुख्यमंत्री झाले.

मुख्यमंत्रिपदानंतर ते लोकसभेवर निवडून गेले आणि २००२ ते २००४ या काळात लोकसभेचे अध्यक्ष होते. केंद्रीय मंत्रिमंडळातही त्यांनी जबाबदारी सांभाळली.

मुंबई महापालिकेतील कामातून त्यांनी शहराच्या प्रश्नांची जवळून ओळख करून घेतली. महापौर असताना पाणीपुरवठा आणि स्वच्छता यांसारख्या प्रश्नांवर त्यांनी लक्ष दिले असे नोंदवले जाते.

मुख्यमंत्रीपदाचा कारकाळ

जोशी यांचा कारकाळ १९९५ ते १९९९ असा सुमारे चार वर्षांचा होता. या काळात राज्यातील पायाभूत सुविधा आणि शहरी विकासावर भर देण्यात आला.

मुंबईतील रस्ते, उड्डाणपूल आणि वाहतूक सुधारण्याची कामे याच काळात गतीने हाती घेतली गेली. राज्याच्या औद्योगिक धोरणातही बदल करण्याचा प्रयत्न झाला.

प्रमुख निर्णय आणि योजना

शिक्षणाच्या क्षेत्रात राज्यात नवीन विद्यापीठे आणि तंत्रशिक्षण संस्थांच्या विस्ताराचे निर्णय या काळात झाले. मुंबईसह मोठ्या शहरांतील पाणीपुरवठा आणि सांडपाणी प्रकल्पांवर काम सुरू झाले.

ग्रामीण भागात रस्ते आणि वीज यांसारख्या सुविधा पोहोचवण्यासाठी योजना हाती घेण्यात आल्या. प्रशासनातील निर्णयांना गती देण्यासाठी त्यांनी अधिकाऱ्यांसोबत नियमित बैठका घेतल्या.

वारसा

मनोहर जोशी यांची ओळख शिवसेनेला सत्तेच्या केंद्रस्थानी नेणारे नेते अशी झाली. संसदीय कामकाजातील त्यांचा अनुभव आणि अध्यक्षपदाच्या काळातील कारभार यासाठी त्यांचे नाव घेतले जाते.

वक्तृत्व आणि संयमी कारभारासाठी ते ओळखले जात. राज्याच्या राजकारणात आणि संसदेतही त्यांनी दीर्घकाळ काम केले.

विद्यार्थी आणि स्थानिक चळवळींतून आलेल्या अनेक नेत्यांप्रमाणे त्यांनीही संघटनेच्या कामातून प्रगती केली. पक्षाचे ज्येष्ठ नेते म्हणून त्यांनी पुढील पिढीच्या नेत्यांना मार्गदर्शन केले.

संसदीय कामकाजातील अनुभवामुळे पुढील काळात अनेक समित्यांमध्ये त्यांचा सल्ला घेतला जात होता. मुंबईतील पायाभूत सुविधांच्या विकासातील त्यांचा वाटा आजही नोंदवला जातो.

त्यांच्या कारकाळातील निर्णयांची चर्चा राज्याच्या विधिमंडळात नियमित होत असे.

संदर्भ

शेवटचे संपादन: ८ नोव्हेंबर २०२६